De dood bespreken

De dood – gewoon bespreken

De dood en sterven bespreekbaar maken.

De laatste weken waren er verschillende berichten in de media die gaan over afscheid nemen en open met elkaar spreken over de dood en sterven.
Nu wordt er door de eeuwen heen anders tegen doodgaan aangekeken. Breekt er een nieuw tijdperk aan waarin het taboe over sterven langzaamaan wordt doorbroken en de dood tijdens leven bespreekbaar is?

Theater, boek en tentoonstelling

Als eerste hoorde ik in januari een interview op de radio met regisseur Eva Line de Boer over haar theatervoorstelling Rust zacht Billy. De voorstelling is een pleidooi voor een open relatie met de dood.
Afgelopen week sprak Barbara van Beukering over haar boek Je kunt het maar één keer doen. Een persoonlijke zoektocht naar sterven, het grootste taboe in ons leven. Ook haar pleidooi is om over de dood en het sterven te praten. Haar ervaring is namelijk dat dit nabestaanden helpt.
Daarna volgde een aankondiging van de tentoonstelling (Re)design death in het Cube design museum in Kerkrade. De expositie laat hedendaags design zien. Design rondom afscheid nemen, sterven, rouwen en herinneren. Het bespreekbaar maken van de dood kan veel verschil maken in het verminderen van angst voor de dood. Daarbij is het doel van de samenstellers om het sterven te accepteren als onderdeel van het leven.

Meeleven en eigen dood

Er is tweedeling te maken in praten over de dood: meeleven met nabestaanden na een vreselijke gebeurtenis en praten over je eigen dood.
Het leggen van bloemen op een plek van een ongeval of het meelopen in een stille tocht is dan een voorbeeld van meeleven. Dit is een weerslag van een sociale en maatschappelijke gebeurtenis. Naast steun aan de nabestaanden, kan dit ook gezien worden als kritiek op ontwikkelingen in de maatschappij. Hoe ga je bijvoorbeeld met elkaar om of is er iets mis met de infrastructuur (gevaarlijke wegsituaties).
Hierbij wordt je ook geconfronteerd met de eindigheid van het leven, maar praten over je eigen sterven is iets anders.

Kleine ondernemers hebben de eerste stap gezet  

Kleine ondernemers hebben sinds de jaren negentig de eerste stappen gezet om anders met afscheid nemen, om te gaan. Dat was de eerste jaren onwennig. Sommigen omarmden het persoonlijk afscheid nemen, anderen spraken er schande van. Dood was toentertijd toch nog steeds iets waar niet of nauwelijks over werd gesproken.
Toch was het een eerste aanzet om anders om te gaan met de dood. Vanuit de maatschappij kwamen er vragen naar een andere manier van afscheid nemen.

Nadenken over je eigen uitvaart en dit bespreken, is voor veel echter mensen nog een stap te ver. Maar het gebeurt wel steeds vaker.
Dat ik dit een goede ontwikkeling vind, zal geen verrassing zijn.
Een voorstelling, een boek of tentoonstelling zorgt er hopelijk voor dat anderen ook deze stap zetten.
En als u zover bent: kijk gerust verder op deze site

Amsterdam, 28 februari 2020

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Informatie op internet:

Theater voorstelling Rust zacht Billy
Interview Eva Line de Boer – Nooit meer slapen, 16 januari 2020
Site Eva Line de Boer

Boek Barbara van Beukering Je kunt het maar één keer doen. Een persoonlijke zoektocht naar sterven, het grootste taboe in ons leven.
Interview schrijfster – de Volkskrant, 21 februari 2020
Interview schrijfster – Het Parool, 25 februari 2020

Tentoonstelling(Re)design dead, Cube design museum in Kerkrade
Trouw – artikel over de tentoonstelling – 26 februari 2020
Site museum in Kerkrade

Algemeen:
2001 – Historisch Nieuwsblad over historicus Philippe Ariès 
2010 – Rijksuniversiteit Groningen – Prof.dr. Mirjam de Baar: ‘De dood is steeds minder een taboe
2016 – Column Publiek sterven is eenvoudig, achterblijven is de kunst Jean-Pierre Geelen de Volkskrant – 1 juni 2016
2018 – Terugblik symposium uitvaart en muziek 
Museum Tot Zover – digitaal lesmateriaal voor kinderen over doodgaan en rouwen

groene, milieuvriendelijke uitvaart

Het milieu en een uitvaart

Duurzame uitvaart – wat voor invloed heeft een uitvaart op het milieu?

Het klimaat en milieu zijn altijd al veel besproken onderwerpen in het nieuws, maar is er de recente discussie over stikstof- en PFAS-gehalte ook belangrijk voor en in de uitvaart.
Wat voor invloed heeft een uitvaart op het milieu? Dat wordt al jaren onderzocht.
Vervuilende stoffen die in een lichaam aanwezig zijn, komen in de grond terecht bij begraven. Bij een crematie wordt CO2 uitgestoten en vervoer is het meest milieuvervuilende aspect van een uitvaart is.
Of stikstof en PFAS ook specifieke onderwerpen voor de uitvaartbranche zijn, daar kom ik niet achter.
In de meeste onderzoeken staat dat stikstofverbindingen niet zijn meegenomen omdat ze vaak van zeer lokale aard zijn. PFAS schijnt overal in de bodem te zitten, daar kunnen we dan als burger niets aan doen, maar het kan ook in kleding zitten. Daar kunnen we dan wel weer iets aan doen.

Filters en elektrische ovens van crematoria en hybride of elektrische rouwauto’s

Er zijn veel aspecten van een uitvaart die juist in de afgelopen jaren zijn veranderd.
Crematoria zijn sinds 2012 verplicht om milieufilters te installeren. Vooral de uitstoot van kwik in de lucht is daardoor vrijwel nihil. Van CO2 -uitstoot is bij de meeste crematoria nog wel sprake, bij crematoria met een elektrische oven weer bijna niet meer.
Rouwvervoer wordt over het algemeen als grootste vervuiler genoemd. Niet alleen de rouwauto zelf, maar ook de auto’s van de bezoekers worden daarbij meegerekend. Maar juist rouwvervoerders hebben vaak ook hybride of elektrische auto’s.

Resomeren, cryomeren en composteren

Alternatieven voor cremeren en begraven zijn resomeren, cryomeren en composteren. Men doet nog volop onderzoek voor deze alternatieven, vooral in het buitenland. In Nederland wordt in de Tweede Kamer momenteel gesproken over vernieuwing van de uitvaartwet (Wet op de lijkbezorging) en kijkt men ook naar deze andere vormen en verruiming van de wettelijke mogelijkheden hiervoor.
Bij resomeren lost het lichaam op in warm water met kaliumhydroxide. Cryomeren is vriesdrogen, waarna ook een soort as overblijft. Bij composteren ontstaat na enige tijd compost, waarover nabestaanden ook kunnen beschikken. Lees hier meer over in mijn blog over mogelijke alternatieven van cremeren en begraven

Een duurzame uitvaart – wat is er nu mogelijk?

Een milieuvriendelijk, duurzame uitvaart. Wat kan er eigenlijk op dit moment?
Bij een opbaring kan je kiezen voor een natuurlijke opbaring in plaats van het gebruik van een koeling. Meestal is dit heel goed mogelijk. Als er bijvoorbeeld veel vocht in het lichaam van de overledene aanwezig is, kan een koeling wel een langere opbaring bieden. Een natuurlijke opbaring kan bijvoorbeeld met de BIO SAC 200 of door graszoden onder de overledene te plaatsen.
Er zijn verder verschillende eco-uitvaartkisten te koop van hout, karton of ander materiaal. Ook zijn er opbaarmanden van bijvoorbeeld wilgentenen te verkrijgen.

Biologisch afbreekbare kleding

Kleed de overleden in biologisch afbreekbare kleding (hennep, bamboe, wol of linnen). Leg geen metalen voorwerpen bij de overledene. Dit is over het algemeen ook niet toegestaan.
Verstuur een rouwkaart per mail of bel mensen op.
Als je gebruik maakt van een rouwauto vraag dan naar een hybride of elektrische auto. Rij zo veel mogelijk gezamenlijk naar een uitvaart, ga met het openbaar vervoer of op de fiets.
Wil je een gedenkteken plaatsen bij een graf, vraag dan waar het materiaal vandaan komt. Veel steen komt namelijk uit China.
Pluk of gebruik bloemen van het seizoen en/of uit de tuin.
Maak zo veel mogelijk gebruik van lokale producten.
Met eigenlijk niet eens zo veel moeite is er al heel veel mogelijk.

Wilt u / Wil je meer informatie over de mogelijkheden?
Kijk verder op mijn site voor meer informatie of bel of mail gerust.

Amsterdam, 12 december 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Meer informatie:

2004 – Artikel ‘Natuurlijke uitvaart is een illusie’ – Cadmium en lood in lichaam

2005: Artikel ‘Milieuaspecten uitvaart’

2014 – Milieueffecten van verschillende uitvaarttechnieken – update van eerder TNO onderzoek

23 juni 2010 – De Volkskrant ‘Duurzame uitvaart: goed voor het milieu tot op het allerlaatst’

16 augustus 2011 – Trouw ‘Begraven is niet slecht voor het milieu’ 

24 mei 2019 – Trouw: ‘Na de dood verder als mest voor de tuin? In de staat Washington kan het binnenkort.’

2 juni 2019 – Site: Het kan wel: vanaf 1 mei 2020 is composteren in de staat Washington toegestaan.

11 december 2019 – NRC: ‘Crematie op zonnestroom in Beesd’ 

Uitvaartfotografie

Uitvaartfotografie – foto’s van of bij een uitvaart

Foto’s (laten) maken van of bij een uitvaart. Sommigen zullen zich aanvragen of dat nu wel zo gepast of nodig is? Of iets nodig is, daar ga ik in principe niet over. Dat het mogelijk is, is misschien wel iets waar je nog niet bij stil hebt gestaan.

Waarom een speciale ‘uitvaartfotograaf’ vragen om foto’s te maken

Je kunt natuurlijk zelf foto’s maken van de overledene, maar tijdens de uitvaart en ook de periode daarvoor, ben je ook met hele andere dingen bezig. Als je een herinnering hieraan wilt, is een uitvaartfotograaf wellicht een optie.
Een uitvaartfotograaf is aanwezig, maar écht je merkt er nauwelijks iets van. Ook omdat je juist met andere dingen bezig bent.
Het is bij veel uitvaartfotografen ook mogelijk dat zij een fotoboek maken.
Foto’s die genomen zijn bij of van een afscheid zijn een hele mooie en waardevolle herinnering.
Of kunnen dat in ieder geval zijn.

Uitvaartfotografie – eigenlijk is het niet nieuw

Er zijn tegenwoordig vrij veel fotografen die zich hebben toegelegd of toeleggen op de uitvaartfotografie. Dat uitvaartfotografie niet iets is van de laatste jaren was in 2015-2016 te zien in het uitvaartmuseum Tot Zover. Overal ter wereld zijn – ook vroeger al –  foto’s van overleden dierbaren gemaakt. Er zijn veel post-mortemfoto’s van kinderen bewaard gebleven in archieven. Dit schrijft men toe aan de hoge kindersterfte in de 19e eeuw. Nabestaanden poseerden voor de foto en de overledene was mooi gekleed. Soms is ook te zien dat de mond en/of de ogen van de overledene nog open zijn. Zo’n beeld komt wel extra binnen als je daarnaar kijkt.
De insteek is nu wel iets anders geworden. Het is tegenwoordig natuurlijk ook om makkelijker om (meer) foto’s te maken. Was het voorheen voornamelijk een enkele foto die als herinnering werd gemaakt, is het tegenwoordig gebruikelijk om een herinnering van het gehele afscheid te maken.

De kosten van een uitvaartfotograaf liggen tussen de € 300,- en € 600,- en zijn mede afhankelijk van het aantal foto’s dat gewenst is.

Amsterdam, 29 augustus 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Algemene informatie:

Post mortemfoto’s van de Britse verzamelaar Paul Frecker
Expositie Uitvaartmuseum Tot Zover – Post mortem. Foto’s vol liefde en verdriet

Enkele uitvaartfotografen:

Anouk Paulissen – Zonnestraal uitvaartfotografie 
Boukje Canaan – Afscheidsfotograaf
Eveline Renaud – afscheids fotografie
Milvia Luijendijk – De gevoelige plaat
Rob Haak rouwfotografie
Informatie over fotografen:
NCVA (Nederlands Collectief van Afscheidsfotografen)

Blog over natuurbegraafplaatsen

Natuurbegraafplaatsen in Nederland

Begraven in de natuur - natuurbegraafplaatsen in Nederland

Er komen steeds meer natuurbegraafplaatsen in Nederland.
Inmiddels heb ik een aantal keren een natuurbegraafplaats bezocht, en met name de rust en de natuur spreken mij erg aan.
Daarnaast vind ik ook een mooi gedachte dat een overledene (of de urn met de as) wordt begraven en verder tot in de eeuwigheid met rust wordt gelaten.
Maar wat is dat nu eigenlijk, een natuurbegraafplaats?

Natuurbehoud en -onderhoud

Een natuurbegraafplaats is een plek waar het behoud of de ontwikkeling van de natuur een rol speelt.
Sommige natuurbegraafplaatsen in Nederland zijn een samenwerking met Stichting Nieuwe Natuur en Natuurmonumenten. Andere zijn initiatieven van particulieren, organisaties of stichtingen.

Het is een andere manier van afscheid nemen op een natuurbegraafplaats

Begraven in de natuur is een andere manier van afscheid nemen van een overledene.
Over het algemeen is er voor de dienst, de begrafenis en het samenzijn een dagdeel (3 tot 4 uur) beschikbaar op een natuurbegraafplaats .
De meeste natuurbegraafplaats liggen, vanuit de Randstad gezien over het algemeen wat verder weg. Daardoor kan voor een andere wijze van vervoer worden gekozen - bijvoorbeeld de uitvaartbus.
In Noord-Holland zal in 2020 bij Alkmaar natuurbegraafplaats Geestmerloo openen.

Natuurbescherming

Op een natuurbegraafplaats gelden ook andere afspraken, mede om de natuur te beschermen.
Zo staan er geen traditionele gedenkstenen, maar ligt er vaak een boomschijf op een graf. De boomschijf vergaat na een aantal jaren en ook de graven gaan op termijn op in de natuur. Verder is het gebruik van natuurlijke materialen (voor kleding, urn, baar of uitvaartkist) een voorwaarde.
Men kan op natuurbegraafplaatsen een overledene begraven in een uitvaartkist of op een (draag)baar en omhuld in een lijkwade. Daarnaast is het mogelijk een urn met de as van de overledene een mooie plek te geven in de natuur.

Eenmalige kosten voor een graf

Begraven is in de regel duurder dan cremeren. De prijzen voor begraven op een natuurbegraafplaats verschillen.
Gemiddeld zijn de eenmalige kosten tussen € 3.500,- en zo'n € 5.000,-. Dit bedrag hoeft dus maar één keer te worden betaald.
Verlenging is daarna niet meer nodig.
Het begraaftarief (het delven van het graf) is meestal rond de € 500,-.
Vrijwel op elke natuurbegraafplaats is een mooi ruimte om een dienst of condoleance te houden. Een ruimte waar men ook meestal ruim te tijd heeft en krijgt voor het afscheid nemen. Er is ook vaak een boskapel - een ruimte buiten - waar een afscheid of condoleance kan plaatsvinden.

Geschiedenis

In 1955 - het jaar dat ook cremeren werd gelegaliseerd - werd de eerste natuurbegraafplaats in Nederland opgericht: Natuurbegraafplaats Westerwolde in Assel (gemeente Hoog Soeren).
In 1991 werd in Engeland natuurbegraven geïntroduceerd door het Britse Natural Death Centre. Het idee hierachter was het gebruik van afbreekbare materialen (kleding, uitvaartkist of urn). Ook was er geen gedenksteen, maar was de natuur het levend monument.
Bijna vijftig jaar later vonden deze initiatieven in Nederland navolging. In 2004 werd natuurbegraafplaats Bergerbos in Limburg geopend. Inmiddels zijn er een twintigtal natuurbegraafplaatsen in Nederland. In de komende jaren zal er nog een aantal natuurbegraafplaatsen in gebruik worden genomen.

Natuurbegraafplaats Koningsakker

Afgelopen week ontving ik een nieuwe editie van de nieuwsbrief van natuurbegraafplaats Koningsakker (nabij Arnhem).
Natuurbegraafplaats Koningsakker wordt 31 augustus 2019 geopend en ligt bij Abdij Koningsoord.
De zuster Trappistinnen die in de abdij leven, behoren tot de Orde van de Cisterciënzers. Dit is een eeuwenoude kloosterorde die zich toelegt op stilte en gebed, arbeid en een sobere levensstijl. De zusters leven in nauwe verbinding met de natuur. Op de site is te lezen dat de verbondenheid van een natuurbegraafplaats met een contemplatief klooster een primeur is voor Europa.

Andere natuurbegraafplaatsen in ontwikkeling

Naast natuurbegraafplaats Koningsakker, zullen de komende tijd in Brabant en in Noord-Holland natuurbegraafplaatsen worden geopend.
In Brabant bij Den Bosch op het landgoed Mookerheide en in Noord-Holland bij Alkmaar in het natuurpark Geestmerloo.

Overzicht natuurbegraafplaatsen in Nederland

Drenthe:

Friesland: 

Gelderland: 

Groningen: 

Utrecht: 

Limburg: 

Brabant:

Noord-Holland:

Overijssel:

Zuid-Holland: 

Amsterdam, 5 augustus 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Meer informatie:

Andere meningen over natuurbegraven:
Blog over uitvaartkosten in het nieuws en uitvaartwensengesprek

Een uitvaartwensengesprek geeft rust

Over een uitvaartwensengesprek en uitvaartkosten

De laatste tijd heb ik steeds vaker zogenoemde uitvaartwensengesprekken.
Dat kan zijn voor de uitvaart van de persoon zelf waarmee ik een afspraak heb of van een familielid. Ik juich deze gesprekken alleen maar toe.
Hoe lastig het ook kan zijn om tot zo’n gesprek te besluiten – eigenlijk geeft een uitvaartwensengesprek alleen maar rust.

Hoe je het ook wendt of keert, in de regel moeten er een aantal dingen worden geregeld na een overlijden.
Natuurlijk wordt een uitvaart ook zonder wensengesprek geregeld, maar na een overlijden komt er – naast het afscheid nemen van een dierbare – van alles af op nabestaanden.
Een uitvaartwensengesprek geeft rust aan iemand zelf omdat hij/zij dan weet dat er dingen op papier staan voor de nabestaanden.
Aan nabestaanden geeft een uitvaartwensengesprek rust omdat zij dan weten wat hun dierbare gewenst zou hebben wat dan kan helpen bij de te maken keuzes.

Daarnaast wordt bij een offerte ook duidelijk of een beschikbaar bedrag van een of meerdere uitvaartpolissen en/of de spaargelden de uitvaartkosten dekken. Daarna kan weer worden bekeken of de wensen misschien aangepast moeten worden, maar er wordt natuurlijk niets vastgelegd, bij wie dan ook. Bij een wensengesprek is daar de tijd en de rust voor en dat wordt ook als zeer prettig ervaren.

Uitvaartkosten in het nieuws – geen voorstander van online kostenberekeningen

De toename van uitvaartwensengesprekken komt misschien ook doordat – meestal de hoogte van de – uitvaartkosten steeds vaker in het nieuws zijn.
Het is goed dat erover wordt gesproken, want dat schept alleen maar duidelijkheid.
Er komen ook online steeds meer mogelijkheden om uitvaartkosten te berekenen, maar ik ben geen fan ben van online kostenberekeningen. Deze online ‘tools’ zijn te algemeen.

‘Een standaard, nette uitvaartkist’

Wil je ‘een standaard, nette kist’, is bijvoorbeeld een vaak voorkomende vraag.
Ik denk dat de meeste mensen hierop ‘ja’ zullen antwoorden, niet wetende wat dit dan voor soort kist is.
Ik ga er ook vanuit dat mensen bij een ‘houten uitvaartkist’ denken: ‘hout? Alle kisten zijn toch van hout? En dat zal dan wel een stuk duurder zijn. Nee hoor, doe mij maar gewoon een kist.’
In een gesprek vertel ik dan bijvoorbeeld dat met een dergelijke uitvaartkist, eigenlijk altijd een spaanplaten uitvaartkist met een fineerlaagje wordt bedoeld.

Ook een rouwbezoek in een uitvaartcentrum kost overal niet even veel. Een 24-uurskamer ook niet. Rouwvervoer ook niet. En zo kan ik nog wel even doorgaan.
Nee, van online kostenberekeningen ben ik geen voorstander.

Grote lijnen of gedetailleerd

Bij sommige mensen is het gesprek uitgebreid en komen ook details aan de orde, bij anderen gaat het meer om de grote lijnen. Wil je thuis opgebaard worden, wil je niet dat er rouwbezoek mogelijk is. Vind je een uitvaartkist goed of gaat de voorkeur uit naar een wade en een baar? Wil je begraven worden of gecremeerd?
Een gesprek gaat ook over het leven dat hij of zij leidt of heeft geleid, omdat dit mij ook misschien op ideeën brengt.
Hoe gedetailleerd een wensengesprek is – het is natuurlijk nooit in beton gegoten zeg ik altijd. In een uitvaartwensenboekje is het dan ook goed om op te schrijven of deze keuze heel belangrijk voor je is of niet.

Informeer nabestaanden (de opdrachtgever)

Wel belangrijk is, vind ik, dat diegene waarvan je wilt dat die de uitvaart gaat regelen (de opdrachtgever) hiervan op de hoogte is en ook weet waar belangrijke informatie te vinden is. Daarnaast heb ik in mijn uitvaartwensenboekje op de eerste twee pagina’s ruimte gemaakt om deze informatie op te schrijven. Dan gaat het om informatie over uzelf en bijvoorbeeld de gegevens van de huisarts, een uitvaartpolis of een notaris.

Kijk ook eens op de pagina wat kost een uitvaart (begrafenis of crematie), om al enig inzicht te krijgen in mogelijke kosten en mogelijkheden en op de pagina over uitvaartverzekeringen voor meer informatie over soorten uitvaartverzekeringen en de vrijheid in de keuze voor een uitvaartondernemer.

Wensengesprek?

Bel of mail voor een gratis kennismakingsgesprek waarin we globaal je/uw wensen en mogelijkheden kunnen bespreken.
Een uitgebreider wensengesprek is ook mogelijk en kost € 95,-. We ontmoeten elkaar dan twee of drie keer.
Dan maak ik één of meerdere offertes op naar aanleiding van jouw/uw wensen of die van je/uw dierbare.

Download het wensenboekje van Atente uitvaartbegeleiding en noteer de keuzes voor jezelf, maar ook ter informatie voor anderen.

Een onafhankelijk gesprek over (uw) uitvaartwensen – zonder verplichtingen om Atente uitvaartbegeleiding bij een overlijden te bellen. Er is namelijk altijd vrije keuze voor een uitvaartondernemer. 

Amsterdam, 22 juli 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Algemene informatie – online – over uitvaartkosten:

Consumentenbond
Nibud

Blog Atente over afscheid nemen van overledene op locatie

Een afscheid op locatie

Locatie voor een afscheid – anders dan een aula

Eerder heb ik al een blog geschreven over een afscheid in een kerk, in plaats van een afscheid in een aula.
Je hoeft niet religieus te zijn om een afscheid in een kerk te laten plaatsvinden.
Voor diegenen die een (meer algemene) locatie voor een afscheid zoeken, zijn er ook andere afscheidslocaties.

Waar kwam de overledene vaak of voelen de nabestaanden zich prettig?

Er is natuurlijk op zich niets mis met een afscheid in een aula van begraafplaats of crematorium, maar wil je als nabestaande een persoonlijk invulling van een afscheid, dan is een afscheid op een andere locatie mogelijk.
In mijn uitvaartwensenboekje staan achterin een aantal linken naar locaties en ook op mijn site zijn er enkele te vinden. Er zijn natuurlijk meer locaties. Er is altijd een mogelijkheid om te informeren op een plek waar de overledene vaak kwam – of waar de nabestaanden zich prettig voelen. Dit kan in een theater zijn, een café, een sportkantine of bijvoorbeeld een repetitieruimte waar de overledene altijd zong.

Neem contact op met de locatie

Het is aan te raden om bijtijds contact op te nemen met de beheerder om te vragen of het mogelijk is een afscheidsdienst daar plaats te laten vinden.
Wees erop voorbereid en heb er begrip voor dat de eigenaar van een locatie een condoleance prima vindt, maar niet wil (zelf of voor de medewerkers) dat de overledene wordt opgebaard.
Houd daarom ook altijd een alternatief in gedachten, indien de locatie niet beschikbaar is.

Informeel

Bij een afscheid op een andere locatie dan een aula, ontstaat ook vaak een andere sfeer.
Nabestaande zijn ook sneller geneigd om een andere invulling aan een afscheid te geven. De sfeer is vaak informeler.
Daarnaast wordt meestal een prijs berekend voor een dagdeel (4 uur).
De gekozen ruimte kan ook geschikt zijn voor meer of juist minder genodigden, of is gelegen in een bepaalde omgeving.
Daarom: denk eens aan een andere locatie dan een aula.

Amsterdam, 12 juni 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Voorbeelden van andere locaties dan een aula voor een afscheid of condoleance:

In en rond Amsterdam:
Bos:
  • 6 – 60/150 personen- Het Boshuis (naast het openluchttheater in het Amsterdamse Bos)
  • 40 – 200 personen – De Schaapskooi, Dr. Albert Schweitzerweg 1, 3744 MG Baarn
Strand/Duinen/Dicht bij zee:
Blog over de Rollentando - rouwvervoer in eigen auto

Rollentando voor rouwvervoer in eigen auto

De Rollentando – liefdevolle ondersteuning

Rollentando en Hamaca en wade van Marijke Ott

Weet u dat nabestaanden een overledene in de eigen auto mogen vervoeren?
Toen ik dit hoorde tijdens de opleiding, ontstond bij mij al het idee voor een soort demontabele rollertafel, ter ondersteuning van rouwvervoer in eigen auto.
We zijn nu een paar jaar later, maar het idee heeft me nooit losgelaten. Eens in de zoveel tijd ging ik eens googelen voor inspiratie. Soms sprak ik er met collega’s over. De meesten reageerden heel enthousiast op het idee.

Meubelmakerij Houtgreep

Een paar maanden geleden besloot ik een informatiedag te organiseren over de mogelijkheid voor het gebruik van een wade. Via Marijke Ott van Atelier Alewijn, kwam ik in contact met Rolf van Olst van Meubelmakerij Houtgreep. Ik heb hem gemaild over mijn idee en we maakten een afspraak.
Het idee van een soort rollertafel en vooral ook het doel – het zelf vervoeren van je overleden dierbare – sprak Rolf erg aan. Mijn streven was om dit op de informatiedag te kunnen presenteren.
Hoe maak je het gebruikersvriendelijk en welke mogelijkheden biedt een auto. Allerlei vragen passeerden vervolgens de revue.

Tekeningen volgden, aanpassingen en uiteindelijk stond het prototype voor ons!
Een demontabele rollertafel om rouwvervoer in eigen auto liefdevol te ondersteunen. Liefdevol omdat de rollers ervoor zorgen de uitvaartkist of baar soepel in de auto wordt gerold. Ook liefdevol omdat nabestaanden zelf het vervoer voor hun overleden dierbare verzorgen en samen met hun dierbare in de auto zitten.
Uitgangspunt is dan ook dat nabestaanden bereid zijn om zelf met de Rollentande bezig te zijn. Dit kan natuurlijk ook in samenwerking met een uitvaartbegeleider. Het is niet veel werk, maar de rollertafel bestaat uit twee delen die aan elkaar gezet moeten worden.
Elke deel zit in een grote tas.

Testrit

Met dank aan DZU uitvaartkisten in Apeldoorn hebben Rolf en ik de Rollentando, met daadwerkelijk een uitvaartkist in de eigen auto (een Skoda octivia combi), getest. Ik zat tijdens de testrit op de vrijgebleven zitplaats achter de bestuurder.
Ook al was het niet een echte uitvaart, het voelde echt heel goed om naast de denkbeeldige overledene te kunnen zitten.

De naam Rollentando

En dan een naam zoeken. Ik zocht iets dat mooi klinkt en waardoor beweging van het rollen al meteen duidelijk zou worden.
Tja, hoe gaat dat dan in je hoofd? Opeens kwam de naam Rollentando in me op. Afgeleid van de muziekterm rallentanto. Ook als je dit niet weet, is het volgens mij een naam die makkelijk blijft hangen.

Op de informatiemiddag – half april (2019) in de Oranjekerk – is de Rollentando voor het eerst gepresenteerd. Collega’s en bezoekers vonden de Rollentando er mooi uitzien en waren zeer geïnteresseerd. Sommigen wilden de Rollentando al bijna reserveren voor hun eigen uitvaart.

Ook geïnteresseerd in de Rollentando?

De Rollentando is te huur voor nabestaanden waarvoor Atente uitvaartbegeleiding de uitvaart regelt, maar ook voor andere uitvaartondernemers en particulieren.
Bel 06 289 73 389 voor meer informatie.

Huurprijs: € 40,- (incl. BTW).
Brengen in Amsterdam: € 10,-, boven 40 km wordt € 0,60 p/km in rekening gebracht.

De prijs is per dag, voor één uitvaart.

Amsterdam, 3 mei 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Blog over wade als alternatief voor een uitvaartkist

Een wade – zacht alternatief voor uitvaartkist

Een uitvaartkist hoeft niet - een wade is een zacht alternatief

Afgelopen weekend (13 april 2019) heb ik in de Oranjekerk in Amsterdam een informatiemiddag georganiseerd over de wade.
Er is steeds meer te lezen over de dood en de uitvaartbranche en meestal lees je over het gebruik van een uitvaartkist. Maar wist je dat het bijvoorbeeld ook mogelijk is om een baar te gebruiken en in een wade gehuld te worden?
Een wade of lijkwade is een grote doek waarin een overledene wordt gewikkeld.
Een wade-deken, een baarkleed of afscheidskleden leg je over de overledene of over de kist.

Aanraakbaar

Liggend op een baar en gehuld in een wade is een dierbare aanraakbaar. Niet alleen omdat de overledene zichtbaarder is dan wanneer hij of zij in een uitvaartkist ligt, maar ook omdat de stof uitnodigt om aan te raken.
Natuurlijk is het mogelijk om een eigen lievelingsdeken, -sprei of -dekbedhoes te gebruiken als wikkeldoek of wade, maar er worden ook hele mooie waden gemaakt.
Waden zijn bijvoorbeeld gemaakt van wol (vilt), linnen, bamboe, zijde of hennep.
Makers hebben elk een verhaal achter hun ontwerp en hun manier van werken. De ontwerpen kunnen sober zijn, maar ook heel sierlijk of kleurrijk.

Informeren en inspireren

Ik wil mensen op een onafhankelijk wijze informeren en inspireren. Over allerlei onderwerpen maar op deze informatiemiddag heb ik de focus gelegd op waden en gedenkdekens en enkele makers gevraagd om hun waden te laten zien en voelen.
Bezoekers hebben in de Oranjekerk uitgebreid gesproken met makers, die op hun beurt met passie vertelden over hun werk en de ontwerpen en de stoffen die gebruiken.
Voor bezoekers was het ook meteen een mogelijkheid om de Oranjekerk van binnen te zien. De Oranjekerk is tevens een prettige locatie voor een afscheidslocatie

Ook geïnteresseerd in een wade?
Dan volgen hier sites van enkele makers van waden:
Baren en waden

Bij het gebruik van een wade, wordt meestal een baar gebruikt in plaats van een uitvaartkist.
Een baar, opbaarplank of draagbaar zijn verschillende benamingen die aan een baar worden gegeven. De meeste uitvaartkistenmakers en makers van waden verkopen ook een opbaarplank of een draagbaar.

Toch nog enkele andere contactgegevens:

Amsterdam, 18 april 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Blog over een Afscheid in een kerk

Afscheid in een kerk

Een kerk als afscheidslocatie

De meeste mensen kiezen voor een uitvaart (afscheidsdienst en condoleance) op een bepaalde begraafplaats.
Dan kan natuurlijk mooi zijn, maar er is ook andere mogelijkheid: een afscheid op locatie.
Was uw dierbare bijvoorbeeld sportief of lid van een vereniging dan kun je bijvoorbeeld ook informeren of er in een kantine of zaal van de vereniging een bijeenkomst gehouden kan worden.
Wees erop voorbereid en heb er begrip voor dat de eigenaar van een locatie een condoleance prima vindt, maar niet wil (zelf of voor de medewerkers) dat de overledene wordt opgebaard.
In dit blog bespreek ik een andere locatie, namelijk een afscheid in een kerk. Geïnteresseerd in een andere afscheidslocatie dan een kerk? Lees dan mijn blog over ‘Een afscheid op locatie’.

Persoonlijk afscheid

Voor een afscheid in een kerk hoef je helemaal niet religieus te zijn om daar een uitvaartdienst te laten plaatsvinden.
Een kerk is vaak een mooie, rustige ruimte waar je afscheid kunt nemen precies op zo’n manier zoals je dat zelf wilt.
Het grote voordeel is dat er over het algemeen minder tijdsdruk is omdat de kerk meestal voor een dagdeel wordt gehuurd. Een dagdeel is dan drie of vier uur.

Informele sfeer

Kerken zijn er alle soorten en maten.
De kosten voor een dagdeel voor een kerk – waar kleine gezelschappen, maar vaak tot 250 of 400 genodigden kunnen zitten – zijn over het algemeen tussen de € 350,- en € 600,-.
Dat is, zeker voor het aantal uren, een stuk goedkoper dan een aula.
Bovendien zijn lang niet alle aula’s van begraafplaatsen geschikt voor 250 (zittende) mensen.

Wat mij betreft gaat het niet alleen om de kosten – want er is ook een mogelijke keerzijde – maar vooral om een meer informele sfeer.

Aandachtspunten

Omdat het afscheid op een locatie plaatsvindt en de begrafenis of crematie misschien op een andere dag plaatsvindt, wordt er meestal een extra rit gemaakt met de rouwauto. Dit kan ook betekenen dat de overledene een dag extra in een uitvaartcentrum verblijft. Het kan ertoe leiden dat deze kostenposten uiteindelijk dus wat hoger worden.
Op een locatie moet wel vaak materiaal apart worden gehuurd – maar de basisvoorzieningen zijn over het algemeen gewoon inbegrepen.
Een ander pluspunt is dat het over het algemeen mogelijk is om de catering naar eigen inzicht te verzorgen.

Begrafenis of crematie mogelijk op een andere dag

De daadwerkelijke begrafenis kan op een andere dag en in een kleiner gezelschap plaatsvinden.
Indien een crematie zonder bijzijn van nabestaanden plaatsvindt – dit wordt ook wel een technische crematie genoemd – dan geldt een goedkoper tarief. Een dergelijke crematie is wel aan bepaalde tijdstippen gebonden. Natuurlijk gaat dit altijd op afspraak waardoor nabestaanden weten wanneer de crematie plaatsvindt.

Voor een persoonlijke invulling van een afscheid is een kerk zeker een optie om te overwegen.

Amsterdam, 25 januari 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Voorbeelden van kerken:

PKN kerken waaronder bijvoorbeeld de Oranjekerk,  Tweede van der Helststraat 1-31073 AE Amsterdam
– de Oosterkerk, Kleine Wittenburgerstraat 1, 1018 LS Amsterdam
– de Muiderkerk, Linnaeusstraat 37, 1093 EG Amsterdam
– Er zijn ook kerken die door Stadsherstel worden beheerd

Blog over dementievriendelijk, muziek en uitvaartbegeleiding

Dementievriendelijk

Uitvaartbegeleiding en dementie(vriendelijk)

Voordat ik de  opleiding voor uitvaartbegeleiding bij Meander Uitvaartbegeleidingen startte, was er eerst een intakegesprek. Een van de opdrachten was een stukje tekst schrijven en voordragen. Mijn tekst ging over de film Alive inside, over de invloed van muziek op mensen met Alzheimer.
Als uitvaartbegeleider ontmoet je allerlei mensen. Natuurlijk ook mensen die lijden aan dementie, in wat voor vorm dan ook.
Het kan zijn dat de overledene dementie had, dan hebben de nabestaanden vaak veel meegemaakt. Het is ook mogelijk dat een nabestaande aan dementie lijdt.

Misschien nam de overledene of neemt de nabestaande deel aan een van de hierna genoemde initiatieven. Dan kan ik hier als uitvaartbegeleider op inspringen.
Wie ik ook ontmoet, ik probeer zo veel mogelijk recht te doen aan de overledene en te luisteren naar de nabestaanden.

Televisiespotjes dementievriendelijkheid

De laatste maanden zijn er regelmatig spotjes op televisie te zien van Stichting Alzheimer onder de campagnenaam 'Samen maken we Nederland dementievriendelijk'.
Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie bij mensen. Dementie is een verzamelnaam van verschijnselen waarbij geheugenverlies, problemen met oriëntatie, gedrag en/of taal kan of kunnen optreden.

Ongeveer 70% van alle mensen met dementie, heeft de ziekte van Alzheimer.
Bij Alzheimer kunnen de hersencellen steeds minder goed contact maken met elkaar en met de zenuwen die informatie van en naar de hersenen doorgeven.

Muziek en dementie

Het mooie is dat onderzoek heeft uitgewezen dat muziek juist verbindingen legt tussen beide hersenhelften en dat het muzikale geheugen bijna tot het einde toe blijft functioneren.
De film Alive Inside laat de wonderbaarlijke invloed zien die het luisteren naar muziek kan hebben.
In deze documentaire spelen mensen, die vaak al jaren in een verpleeghuis leven, de hoofdrol.
Zij zijn steeds meer in zichzelf teruggetrokken geraakt.

Door via een iPod naar muziek uit hun jeugd te luisteren, openen patiënten zichzelf voor de buitenwereld en worden ze vaak een ander mens. Deze documentaire speelt zich af in Amerika, maar ook in Nederland vindt deze vorm van muziektherapie gehoor. Muziektherapeute Manon Bruinsma is warm pleitbezorgster van deze persoonlijke muziektherapie in Nederland.

De cirkel is rond

Sinds kort speel ik weer viool in een (amateur)orkest. Ik heb jaren niet echt regelmatig meer gespeeld, maar ik miste het al lang om samen met anderen te spelen. Nu is tijd bij het werken in de uitvaart altijd ongewisse factor, maar het gemis werd steeds groter.
Ik heb me nog maar net aangesloten of er verschijnt een bericht dat er een training 'Samen Dementievriendelijk' wordt gegeven.
De (algemene) training gaf handvatten om dementie bij mensen te herkennen en hoe hiermee om te gaan.
De cirkel lijkt rond waardoor ik vertrouwen heb dat ik het spelen kan blijven combineren met het werk als uitvaartbegeleider.

Amsterdam, 18 januari 2019

Klik hier om een e-mailbericht te ontvangen als een nieuw blog verschijnt.

Informatie en initiatieven:

- Site Samen Dementievriendelijk: https://samendementievriendelijk.nl/
- Stichting Alzheimer Nederland: https://www.alzheimer-nederland.nl/

- Music and Memory Nederland. Na het zien van het clipje van ‘Henry’ nam muziektherapeute Manon Bruinsma contact met Dan Cohen op en werd door hem ondersteund bij het opzetten van iPodprojecten in verschillende verpleeghuizen in Nederland. https://musicandmemory.nl/hoe-het-begon/
- Clipje 'Henry' : https://www.youtube.com/watch?v=fyZQf0p73QM  
- Magisch Interactief Schilderij: https://interactiefschilderij.nl/ 
- ‘Mind the Music’ is een initiatief van AxionContinu en de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) en wordt mede mogelijk gemaakt door het meerjarenprogramma Lang Leve Kunst met dementie, stichting RCOAK en stichting Sluyterman van Loo: http://www.axioncontinu.nl/mind-the-music 
- Het programma Lang Leve Kunst stimuleert kunst- en cultuurparticipatie van ouderen (65+) in Nederland. Steeds meer professionals raken overtuigd van de effectiviteit van kunst als instrument om de levenskwaliteit van ouderen te verhogen. https://www.langlevekunst.nl/